علائم، تشخیص و درمان قطعی پارگی اسلپ شانه (لابروم)

پارگی اسلپ شانه نوعی آسیب در بخش بالایی لابروم مفصل شانه است؛ جایی که تاندون عضله دوسر بازو به مفصل متصل می‌شود. این آسیب اغلب در اثر حرکات تکراری بالای سر، پرتاب‌های ورزشی، ضربه ناگهانی یا افتادن روی دست کشیده ایجاد می‌شود. درد عمیق شانه، صدای کلیک هنگام حرکت، ضعف دست و کاهش دامنه حرکتی از نشانه‌های رایج آن است. تشخیص معمولاً با معاینه تخصصی و تصویربرداری مانند MRI انجام می‌شود و درمان بسته به شدت آسیب از فیزیوتراپی تا جراحی آرتروسکوپی متغیر است.

لابروم شانه چه نقشی دارد؟

لابروم شانه یک بافت فیبری غضروفی است که مانند یک لبه محافظ اطراف حفره گلنوئید قرار می گیرد و به افزایش عمق این حفره کمک می کند. از آنجا که مفصل شانه به طور طبیعی کم عمق است، وجود لابروم برای ایجاد ثبات مفصل اهمیت زیادی دارد. این ساختار باعث می شود سر استخوان بازو بهتر در حفره مفصلی قرار بگیرد و حرکت شانه با کنترل بیشتری انجام شود. همچنین لابروم محل اتصال برخی رباط ها و تاندون ها است و در حفظ تعادل نیروها در هنگام حرکات پیچیده شانه نقش مهمی ایفا می کند.

ارتباط لابروم با تاندون دوسر بازو

بخش بالایی لابروم شانه محل اتصال تاندون سر بلند عضله دوسر بازو است و همین ارتباط باعث می شود هرگونه آسیب در این ناحیه بر عملکرد بازو تأثیر بگذارد. زمانی که فرد حرکات پرتابی یا فعالیت های بالای سر انجام می دهد، نیروهای قابل توجهی از طریق تاندون دوسر به لابروم منتقل می شود. اگر این نیروها بیش از حد باشند ممکن است باعث جدا شدن لابروم از حفره گلنوئید شوند. به همین دلیل در بسیاری از موارد پارگی اسلپ شانه با التهاب یا آسیب تاندون دوسر بازو همراه دیده می شود.

ساختار مفصل شانه و نقش لابروم

مفصل شانه از اتصال سر استخوان بازو با حفره گلنوئید در استخوان کتف تشکیل شده است و به دلیل شکل گوی و کاسه ای دامنه حرکتی بسیار زیادی دارد. با این حال عمق کم حفره مفصلی باعث می شود مفصل به طور طبیعی کمی ناپایدار باشد. در این میان لابروم شانه با افزایش عمق حفره گلنوئید به تثبیت مفصل کمک می کند. این ساختار همچنین محل اتصال رباط های شانه و تاندون عضله دوسر بازو است و در حفظ هماهنگی حرکت و جلوگیری از دررفتگی یا آسیب های مفصلی نقش اساسی دارد.

انواع پارگی

پارگی اسلپ شانه بر اساس محل و شدت آسیب در بخش بالایی لابروم به چند نوع اصلی تقسیم می شود. در نوع یک، لابروم دچار ساییدگی و تغییرات فرسایشی می شود اما اتصال آن به حفره گلنوئید حفظ می گردد. نوع دو شایع ترین شکل آسیب است که در آن لابروم فوقانی از محل اتصال جدا می شود. در نوع سه بخشی از لابروم به صورت پارگی دسته سطلی آویزان می گردد و ممکن است باعث گیر کردن مفصل شود. در نوع چهار پارگی به تاندون عضله دو سر بازو گسترش پیدا می کند.

پارگی اسلپ نوع ۱

• ساییدگی و تغییرات فرسایشی در بخش فوقانی لابروم
• اتصال لابروم به حفره گلنوئید حفظ می شود
• بیشتر در افراد بالای چهل سال دیده می شود
• معمولاً ناشی از فرسودگی تدریجی مفصل
• علائم خفیف تا متوسط مانند درد مبهم شانه
• درمان اغلب غیر جراحی و شامل فیزیوتراپی یا دبریدمان آرتروسکوپی

پارگی اسلپ نوع ۲

• جدا شدن لابروم فوقانی از استخوان گلنوئید
• شایع ترین نوع پارگی اسلپ شانه
• در ورزشکاران پرتابی بسیار دیده می شود
• درد عمیق همراه با احساس بی ثباتی
• کاهش قدرت و اختلال در حرکات بالای سر
• در موارد علامت دار معمولاً نیازمند ترمیم آرتروسکوپی

پارگی اسلپ نوع ۳

• پارگی به شکل دسته سطلی در لابروم فوقانی
• یک قطعه از لابروم داخل مفصل آویزان می شود
• ممکن است باعث قفل شدن یا گیر کردن مفصل گردد
• اتصال تاندون عضله دو سر بازو معمولاً سالم است
• علائم مکانیکی واضح مانند صدای تق
• درمان اغلب شامل برداشتن بخش آویزان و حفظ بافت سالم

پارگی اسلپ نوع ۴

• گسترش پارگی از لابروم به تاندون عضله دو سر بازو
• ترکیب آسیب لابروم و آسیب تاندونی
• درد شدیدتر و ضعف محسوس در خم کردن آرنج
• بیشتر در آسیب های شدید یا ورزش های قدرتی
• کاهش عملکرد شانه در فعالیت های روزمره
• درمان بسته به شدت آسیب شامل ترمیم لابروم یا تاندون دوزی تاندون دو سر بازو

علائم با توجه به نوع پارگی

علائم پارگی اسلپ شانه همیشه یکسان نیست و به نوع آسیب لابروم بستگی دارد. در نوع خفیف، بیمار بیشتر درد مبهم، خستگی شانه و صدای خفیف هنگام حرکت را احساس می کند. در پارگی های شدیدتر، درد عمقی، گیر کردن مفصل، کاهش قدرت، محدود شدن دامنه حرکت و بی ثباتی شانه دیده می شود. اگر پارگی به تاندون دو سر بازو برسد، درد جلوی شانه و ضعف هنگام بلند کردن دست بیشتر می شود. تشخیص دقیق نوع پارگی برای انتخاب درمان مناسب ضروری است.

Common symptoms include locking, popping, catching, or grinding in the shoulder.

علائم شایع شامل قفل شدن، تقه زدن، گیر کردن یا ساییده شدن در شانه است.
منبع: orthoinfo

نحوه تشخیص پارگی

تشخیص پارگی اسلپ شانه با بررسی شرح حال، معاینه تخصصی شانه و انجام تست های حرکتی انجام می شود. در صورت نیاز، پزشک جراح شانه از MRI یا MRI آرتروگرام برای مشاهده دقیق لابروم و شدت آسیب استفاده می کند.

درمان غیرجراحی پارگی اسلپ

درمان غیرجراحی پارگی اسلپ شانه معمولا نخستین انتخاب برای آسیب های خفیف تا متوسط است، به ویژه زمانی که بی ثباتی شدید یا پارگی وسیع وجود نداشته باشد. هدف این روش کاهش درد، کنترل التهاب، بهبود دامنه حرکتی و تقویت عضلات اطراف شانه است. پزشک متخصص دست و آرنج بر اساس شدت علائم، سن، نوع فعالیت و نیاز بیمار، برنامه درمانی را تنظیم می کند. استراحت، دارو، تمرین درمانی و فیزیوتراپی مهم ترین بخش های این رویکرد محسوب می شوند.

استراحت و کاهش فعالیت

استراحت در پارگی اسلپ شانه به معنای بی حرکت کردن کامل مفصل نیست و ایجاد شانه یخ زده ، بلکه هدف آن کم کردن فشار روی لابروم آسیب دیده است. بیمار باید مدتی از حرکات بالای سر، پرتاب، بلند کردن اجسام سنگین و فعالیت هایی که درد را تشدید می کنند دوری کند. این کار فرصت کاهش التهاب و آرام شدن بافت های اطراف شانه را فراهم می سازد. بازگشت به فعالیت باید تدریجی باشد تا مفصل دوباره دچار تحریک یا آسیب بیشتر نشود.

مصرف داروهای ضدالتهاب

داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی در درمان پارگی اسلپ شانه برای کنترل درد و کاهش التهاب اطراف مفصل استفاده می شوند. این داروها می توانند به بیمار کمک کنند راحت تر بخوابد، حرکت شانه را بهتر انجام دهد و تمرینات توانبخشی را با تحمل بیشتری دنبال کند. مصرف آن ها باید طبق نظر پزشک باشد، زیرا استفاده خودسرانه یا طولانی مدت ممکن است برای معده، کلیه یا فشار خون مشکل ایجاد کند. دارو به تنهایی پارگی لابروم را ترمیم نمی کند.

تمرینات توانبخشی شانه

تمرینات توانبخشی شانه بخش اصلی درمان محافظه کارانه پارگی اسلپ است و باید به صورت مرحله ای انجام شود. در ابتدا تمرکز روی کاهش درد و حفظ دامنه حرکتی بدون فشار زیاد است. سپس تمرین های کششی، تقویتی و کنترل حرکتی برای عضلات روتاتور کاف و عضلات اطراف کتف اضافه می شود. این تمرینات به ثبات مفصل کمک می کنند و فشار روی لابروم را کاهش می دهند. انجام نادرست یا زود هنگام تمرینات سنگین می تواند علائم را بدتر کند.

نقش فیزیوتراپی در کاهش درد

فیزیوتراپی در پارگی اسلپ شانه فقط برای تقویت عضلات نیست، بلکه نقش مهمی در کاهش درد و بازگرداندن عملکرد طبیعی مفصل دارد. فیزیوتراپیست با ارزیابی وضعیت شانه، برنامه ای شامل تمرینات اصلاحی، کشش، تقویت عضلات پایدار کننده و آموزش حرکات ایمن طراحی می کند. در برخی بیماران از روش هایی مانند اولتراسوند، تحریک الکتریکی، لیزر کم توان یا تکنیک های دستی برای کنترل درد استفاده می شود. هدف نهایی، حرکت بهتر و بازگشت ایمن به فعالیت روزانه است.

فیزیوتراپی در درمان

فیزیوتراپی در درمان پارگی اسلپ شانه یکی از پایه های اصلی درمان غیر جراحی و حتی مراقبت بعد از جراحی است. هدف آن فقط کم کردن درد نیست، بلکه بازگرداندن حرکت طبیعی، تقویت عضلات حمایت کننده و کاهش فشار روی لابروم آسیب دیده است. برنامه فیزیوتراپی باید مرحله ای، کنترل شده و متناسب با شدت پارگی، سن بیمار، سطح فعالیت و علائم شانه طراحی شود تا از تحریک دوباره مفصل جلوگیری شود.

افزایش دامنه حرکتی شانه

در پارگی اسلپ شانه، درد و التهاب می تواند باعث خشکی مفصل و محدودیت حرکت شود. فیزیوتراپی با تمرینات ملایم کششی و حرکات کنترل شده، به بازگشت تدریجی دامنه حرکتی کمک می کند. این تمرینات معمولا از حرکات سبک و بدون فشار شروع می شوند و به مرور شدت می گیرند. هدف این مرحله، حرکت دادن ایمن شانه بدون تشدید درد، گیر کردن مفصل یا فشار مستقیم روی لابروم آسیب دیده است.

تقویت عضلات روتاتور کاف

عضلات روتاتور کاف نقش مهمی در کنترل حرکت و حفظ موقعیت سر استخوان بازو داخل حفره گلنوئید دارند. در پارگی اسلپ شانه، ضعف این عضلات می تواند فشار بیشتری به لابروم وارد کند و درد را افزایش دهد. فیزیوتراپی با تمرینات تقویتی تدریجی، عضلات چرخاننده شانه را فعال تر و مقاوم تر می کند. این تمرینات باید دقیق انجام شوند تا به جای کمک، باعث تحریک تاندون دو سر بازو نشوند.

افزایش ثبات مفصل شانه

لابروم یکی از عوامل مهم ثبات مفصل شانه است و وقتی دچار پارگی اسلپ می شود، بیمار ممکن است احساس لق بودن، ضعف یا نا اطمینانی در حرکت داشته باشد. فیزیوتراپی با تقویت عضلات اطراف کتف، روتاتور کاف و عضلات عمقی شانه، پایداری مفصل را بهتر می کند. تمرینات تعادلی و کنترل عصبی عضلانی نیز کمک می کنند شانه در فعالیت های روزمره و حرکات بالای سر هماهنگ تر عمل کند.

تکنیک های کاهش درد در فیزیوتراپی

برای کاهش درد پارگی اسلپ شانه، فیزیوتراپیست می تواند از ترکیبی از روش های درمانی استفاده کند. تمرینات سبک، کشش کنترل شده، اصلاح الگوی حرکت و آموزش پرهیز از حرکات دردناک اهمیت زیادی دارند. در برخی موارد نیز روش هایی مانند تحریک الکتریکی، اولتراسوند، لیزر کم توان، گرما درمانی یا سرما درمانی به کاهش التهاب و آرام شدن مفصل کمک می کنند. انتخاب تکنیک مناسب به شدت درد و وضعیت بیمار بستگی دارد.

روش‌های جراحی

زمانی که درمان های غیر جراحی نتوانند درد و محدودیت حرکتی ناشی از پارگی اسلپ شانه را کنترل کنند، پزشک ممکن است جراحی را پیشنهاد دهد. هدف جراحی بازگرداندن پایداری مفصل، کاهش درد و بهبود عملکرد شانه است. بیشتر این عمل ها به روش آرتروسکوپی انجام می شوند؛ یعنی جراح با دوربین و ابزارهای ظریف داخل مفصل را ترمیم می کند و بسته به نوع پارگی، لابروم را تمیز، ترمیم یا تاندون دو سر بازو را اصلاح می کند.

توانبخشی بعد از جراحی

توانبخشی بعد از جراحی پارگی اسلپ شانه برای بازیابی کامل حرکت و قدرت مفصل اهمیت حیاتی دارد. بیمار در ابتدا برای دو تا چهار هفته از اسلینگ یا آویز شانه استفاده می کند تا لابروم ترمیم شده آسیب نبیند. سپس فیزیوتراپی با حرکات غیر فعال و بسیار ملایم آغاز می شود تا از خشکی شانه جلوگیری گردد. به مرور زمان و با پیشرفت بهبودی، تمرینات فعال، کششی و تقویت عضلات روتاتور کاف آغاز می شوند تا مفصل ثبات قبلی خود را به دست آورد.

مدت زمان بهبودی

مدت زمان بهبودی کامل پس از جراحی پارگی اسلپ شانه معمولا حدود شش ماه طول می کشد و به عوامل مختلفی مانند سن بیمار، نوع پارگی، روش جراحی و میزان تعهد به فیزیوتراپی بستگی دارد. در چند هفته اول حرکات شانه بسیار محدود است و تمرینات سبک انجام می شود. از ماه دوم به بعد تقویت تدریجی عضلات شانه آغاز می گردد. ورزشکاران پرتابی یا افرادی که کارهای سنگین بالای سر انجام می دهند معمولا بعد از چهار تا شش ماه می توانند به فعالیت های قبلی خود بازگردند.

پیشگیری

• قبل از ورزش یا کار سنگین، شانه را کامل گرم کنید.
• عضلات روتاتور کاف و کتف را منظم تقویت کنید.
• حرکات پرتابی یا بالای سر را با تکنیک درست انجام دهید.
• از بلند کردن ناگهانی اجسام سنگین خودداری کنید.
• بین تمرینات تکراری، زمان کافی برای استراحت بگذارید.
• در صورت درد شانه، فعالیت را ادامه ندهید و پیگیری کنید.

سوالات متداول

منابع:

تجربیات افراد از درمان ها